Wat is een crypto-beleggingsfonds?

De beheerder van het fonds neemt het verdere beleggingsproces uit handen en bepaalt de samenstelling van de portefeuille en voert de transacties uit. De deelnemer ontvangt voor zijn belegging participaties (ook wel aandelen genoemd) in het fonds, en niet direct crypto dus. Als participant in het fonds bepaalt u wanneer u in- en uitstapt, terwijl de fondsbeheerder de rest voor zijn rekening neemt.

Het kiezen voor een beleggingsfonds hangt af van verschillende voorkeuren, zoals de tijd die u eraan wilt besteden, de kennis die u heeft en het bedrag dat u wenst te beleggen.

Hoe een cryptofonds in Nederland is opgezet

In Nederland heeft een cryptofonds meestal de vorm van een fonds voor gemene rekening. Deelnemers brengen kapitaal in, de beheerder belegt dat volgens een vastgelegde strategie. De waarde van een participatie beweegt mee met de waarde van het fondsvermogen.

Uit die structuur volgen twee dingen. Het vermogen wordt gezamenlijk gehouden, dus u kunt niet naar een specifieke positie of asset wijzen en zeggen dat die van u is. En het fonds kent eigen instap- en uitstapmomenten. Dit is vaak op maandelijkse basis.

De beheerder werkt doorgaans binnen een mandaat: wat er gekocht mag worden, in welke verhoudingen, en binnen welke risicogrenzen. Dat mandaat staat in de fondsdocumenten. Het komt daarmee het dichtst in de buurt van een afspraak over wat er met uw geld gebeurt.

Wat u uit handen geeft, en wat u ervoor terugkrijgt

U geeft de beslissingen uit handen. Wanneer er gekocht wordt, wanneer er geherbalanceerd wordt, welke assets in de portefeuille thuishoren en welke niet. Voor wie deze markt op de voet volgt en daar plezier aan beleeft, is dat een verlies. Voor wie dat niet doet, is het precies de bedoeling.

U geeft ook het moment van uw eigen in- en uitstap uit handen. Fondsen geven participaties meestal uit en kopen ze in op vaste momenten, vaak maandelijks. Op een exchange kunt u om drie uur in de nacht verkopen, in een fonds niet. Dit werkt twee kanten op en kan gunstig uitpakken of juist tegen u werken bij scherpe marktbewegingen. Het is aan de fondsbeheerder om deze juist te managen.

Wat u ervoor terugkrijgt is bewaring, administratie en uitvoering. Het vermogen staat in een bewaaromgeving die voor institutionele partijen is gebouwd. In een goed ingericht fonds staat het vermogen bovendien los van de onderneming van de beheerder, zodat het fondsvermogen geen onderdeel is van diens balans. Bij een Fonds voor Gemene Rekening wordt dit bijna altijd ondergebracht bij een stichting bewaarder.

Een cryptofonds kent daarnaast vaak een professionelere infrastructuur. Mede door de kennis van het team en deze infrastructuur kan het handelsstrategieën (automatisch) uitvoeren die voor een individu niet haalbaar zijn. Doordat de beheerder gespecialiseerd is in de markt, is het op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en technologieën, wat deze complexiteit voor nieuwe betreders van de markt uit handen neemt. Wél zijn er kosten aan het uitbesteden hiervan verbonden. Hier gaan we in het volgende stuk verder op in.

Fonds, ETF of zelf kopen: waarin ze verschillen

Dit zijn drie verschillende producten, en de verschillen wegen zwaarder dan de overeenkomsten.

Zelf kopen betekent een rekening bij een exchange of broker, en daarna een keuze: het vermogen daar laten staan, of het verplaatsen naar een wallet die u zelf beheert. Het eerste is gemakkelijk en maakt u afhankelijk van die partij. Het tweede geeft u controle, maar maakt u ook verantwoordelijk voor de juiste handelingen en veiligheidsprotocollen. Raakt u bijvoorbeeld uw Recovery Phrase (het wachtwoord van uw wallet) kwijt, dan is uw vermogen definitief onbereikbaar.

Een beursgenoteerd product volgt een asset, meestal bitcoin of ether, of in sommige gevallen een klein mandje. U koopt het via uw bestaande broker, het handelt de hele dag door, de kosten zijn laag en er is geen minimale inleg. Wat u niet krijgt is actief beheer: zo'n product volgt zijn index en maakt geen keuzes.

Hier zit wel een verschil tussen Europa en de Verenigde Staten dat vaak wordt overgeslagen. In de VS bestaan spot-ETF's op bitcoin en ether. In de Europese Unie kan dat niet in dezelfde vorm, omdat een UCITS-fonds niet in één enkele asset mag beleggen en crypto niet op de lijst van toegestane beleggingen staat. Een Europese belegger koopt daarom in de praktijk een ETP of ETN, van aanbieders als 21Shares, VanEck of ETC Group. Dat zijn geen fondsdeelnemingen maar schuldinstrumenten, uitgegeven onder het recht van het land van uitgifte. Economisch lijkt het op een ETF, juridisch is het iets anders, en dat verschil zit vooral in wie uw tegenpartij is.

Een crypto-beleggingsfonds met een actief mandaat maakt die keuzes wel. Dat is het verschil waarvoor u betaalt. Deze fondsen kennen een eigen strategie en kunnen zowel directioneel als niet-directioneel zijn. Afhankelijk van uw voorkeuren kiest u een van de fondsen die bij u past en de fondsbeheerder voert tegen de vooraf vastgestelde kosten de strategie uit.

Er is ook een praktisch onderscheid. Een beursgenoteerd product staat open voor iedereen met een beleggingsrekening. Nederlandse cryptofondsen die gebruikmaken van de vrijstelling kennen een minimaal instapbedrag van €100.000.

Wanneer zelf kopen logischer is

Er zijn verschillende situaties waarin een fonds niet het vanzelfsprekende antwoord is.

Als het bedrag onder de drempel ligt. Een AFM-geregistreerd fonds kent vaak een instapdrempel van €100.000. Onder deze drempel valt een fonds dan ook snel af en zijn een exchange of een beursgenoteerd product de praktische route.

Als u alleen bitcoin wilt, en die wilt vasthouden. Eén asset die u voor de lange termijn aanhoudt, vraagt niet om een actieve beheerder. U betaalt dan voor portefeuillekeuzes waarvan u al hebt besloten ze niet te maken. Direct bezit of een beursgenoteerd product is goedkoper en doet hetzelfde.

Als u de crypto zelf wilt bewaren. Zelf bewaren is een bewuste keuze met een reëel argument: geen enkele derde partij kan bevriezen, kwijtraken of zich toe-eigenen wat u zelf houdt. Dat argument verdwijnt niet doordat een fonds professionele bewaring gebruikt. Is het zelf bewaren van uw assets de reden dat u in deze markt zit, dan neemt een fonds precies weg waarvoor u kwam.

Als u zelf actief wilt handelen. Een fonds met maandelijkse in- en uitstap is het tegenovergestelde van een handelsrekening. Wie binnen het uur op een marktbeweging wil kunnen reageren, hoort niet in een fonds, en kan het dan ook beter zelf doen.

Wanneer een fonds de betere keuze is

Er zijn daarentegen ook verschillende situaties waarin de fondsroute juist de logische is.

Als u de tijd niet heeft. De cryptomarkt draait dag en nacht en beweegt op nieuws dat op ongelegen momenten binnenkomt. Het goed volgen ervan kan aardig wat tijd in beslag nemen. De analisten van een fonds nemen dit werk voor u uit handen.

Als u de kennis niet heeft, en die niet wilt opbouwen. Kiezen tussen assets, een protocol beoordelen, begrijpen hoe een positie is opgebouwd: dat vraagt om studie. Wie blootstelling wil aan deze markt zonder er specialist in te worden, koopt kennis in, en dat is wat een beheerder levert.

Als u de bewaring niet zelf wilt regelen. Zelf uw crypto bewaren betekent procedures, (offline) back-ups en de discipline om u daar jarenlang aan te houden. Eén fout is definitief. In een fonds staat het vermogen bij een bewaarder die voor institutionele partijen is gebouwd en worden de sleutels beheerd door mensen die niets anders doen.

Als u een specifieke strategie zoekt. Directioneel, marktneutraal (niet afhankelijk van de richting van de markt), long-only, een mandaat met vastgelegde risicogrenzen: dat zijn keuzes die u met één aankoop op een exchange niet nabootst. Een fonds kan een eenvoudige manier zijn om deze strategie onderdeel te maken van uw beleggingsportefeuille.

Daarnaast zijn er nog tal van andere specifieke redenen te vinden die deels overlappen met de bovenstaande punten. Denk aan het scenario waarbij u reeds bitcoin aanhoudt, maar mogelijk daarnaast (of een deel hiervan in) een belegging wilt doen in een marktneutraal fonds voor een stabieler rendement om zo de schommelingen tegen te gaan. Of juist het uitbreiden van uw bitcoin-belegging met blootstelling aan een bredere portefeuille.

Waar u op let als u een fonds beoordeelt

Past een fonds wel, dan geven de fondsdocumenten meer antwoord dan een website. Vijf vragen zijn het waard om als eerste te stellen.

Wie houdt het vermogen, en staat dat los van de beheerder? Het fondsvermogen hoort geen onderdeel te zijn van de balans van de beheerder. Vraag wie de bewaarder is, hoe de sleutels worden beheerd, en hoeveel personen nodig zijn om een transactie te autoriseren.

Wat kost het precies, en wat betekent “rendement” hier? Een beheervergoeding als percentage van het vermogen en een performance fee over de winst zijn gangbaar; 2 procent en 20 procent is een veelgebruikte combinatie. Let hierbij ook op de vraag of de gecommuniceerde rendementen vóór of ná kosten zijn.

Wanneer kunt u eruit? Maandelijkse uitgifte en inkoop zonder lock-up is iets heel anders dan een fonds met een meerjarige verplichting. Vraag ook wat er gebeurt als veel deelnemers tegelijk willen uitstappen.

Wat is de toezichtstatus? Nederlandse cryptofondsen zijn doorgaans bij de AFM geregistreerd op grond van een vrijstelling. Die registratie is geen vergunning en betekent niet dat er doorlopend toezicht is. Het is dus geen keurmerk, en het is de moeite waard om precies te weten wat de registratie wel en niet inhoudt.

Wat staat er in de documenten? Het Essentiële Informatie Document en het Informatie Memorandum bevatten het mandaat, de risico's en de kosten. Ze lezen minder prettig dan een website, en ze zijn de enige plek waar de daadwerkelijke afspraak staat.

Conclusie

Een crypto-beleggingsfonds en zelf kopen zijn niet de betere en de slechtere versie van hetzelfde. Het zijn twee routes met een andere verdeling van werk, controle en verantwoordelijkheid. Wie deze markt zelf volgt en zijn eigen sleutels wil houden, kan het best zelf aan de slag gaan. Voor wie een serieus bedrag wil alloceren zonder zelfbewaring, marktonderzoek, uitvoering en administratie, kan een fonds een goede oplossing zijn.

Wij beheren zelf Nederlandse cryptofondsen, dus wij zijn hierin geen neutrale partij. Juist daarom is het belangrijk dat u zelf uw eigen overwegingen maakt en daarin de voor- en nadelen van een fonds tegen elkaar afzet. Heeft u na het lezen van dit artikel nog vragen over het beleggen in een cryptofonds, neem dan contact met ons op. Wij kijken ernaar uit om u te ondersteunen.